Từ con cá chình đến một hướng đi mới cho vùng đất Tân Thành

Nhắc đến nghề nuôi cá chình ở Cà Mau, nhiều người biết đến ông Nguyễn Hữu Ánh, thường gọi thân mật là “Vua cá chình”. Ông là một trong những nông dân tiên phong đưa con cá chình – một đối tượng nuôi còn khá xa lạ với nông dân Cà Mau vào sản xuất từ cuối những năm 1990.

Thời điểm ấy, gia đình ông chủ yếu làm lúa. Nhận thấy cá chình có giá trị kinh tế cao, năm 1999–2000, ông mạnh dạn chuyển đổi đất sản xuất kém hiệu quả để thử nghiệm mô hình mới. Ông bán lúa, đầu tư mua con giống và bắt đầu quá trình vừa nuôi vừa tìm tòi, học hỏi kỹ thuật. Vụ nuôi đầu tiên thành công đã tạo động lực để ông tiếp tục mở rộng quy mô.

Từ một mô hình thử nghiệm, nghề nuôi cá chình dần phát triển thành một ngành nghề đặc trưng ở Tân Thành. Ông được 45 ao cá, trên bờ ông còn tận dụng bờ trồng các loại cây ăn trái như dừa, sabo, ổi. Hàng năm sau khi trừ chi phí, lợi nhuận từ các khoản thu của ông gần 6 tỷ đồng, từ đó tạo hiệu ứng lan tỏa, giúp nhiều hộ nông dân địa phương mạnh dạn học hỏi, đầu tư phát triển nghề nuôi cá chình.

(Ông Nguyễn Hữu Ánh đang cho cá chình ăn)

Điều đáng quý ở người nông dân này không chỉ là hiệu quả kinh tế mà còn là tinh thần dám đi trước, dám thử nghiệm và kiên trì với lựa chọn của mình. Từ một quyết định tưởng như mạo hiểm hơn hai thập niên trước, ông Ánh đã góp phần hình thành một vùng nuôi cá đặc sản có tiếng của Cà Mau.

Ông từng nhiều lần được bình chọn Nông dân Việt Nam xuất sắc, trong đó có các năm 2017 và 2024 và 2 lần được tặng bằng khen Thủ tướng Chính phủ.

Câu chuyện của ông Nguyễn Hữu Ánh là minh chứng sinh động cho một trong những chuyển biến quan trọng của nông nghiệp Cà Mau trong thời kỳ Đổi mới: từ sản xuất nhỏ lẻ, dựa nhiều vào kinh nghiệm sang mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu sản xuất, lựa chọn đối tượng nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường.

 Huỳnh Thanh Sự – từ người thầy giáo đến “nông dân tỷ phú”

Nếu ông Nguyễn Hữu Ánh ghi dấu bằng con cá chình thì ông Huỳnh Thanh Sự, ở phường Tân Thành, lại là hình ảnh tiêu biểu của quá trình chuyển đổi liên tục để thích ứng với thị trường và điều kiện sản xuất.

Xuất thân trong một gia đình đông anh em, ông Sự từng là giáo viên tiểu học. Sau khi lập gia đình, vợ chồng ông được cha mẹ cho đất sản xuất nhưng vùng đất trũng, nhiễm phèn, trồng lúa hiệu quả thấp. Trước yêu cầu phải nâng cao thu nhập, nuôi các con ăn học, năm 1993 ông quyết định rời bục giảng để tập trung phát triển kinh tế gia đình. 

Ông Huỳnh Thanh Sự

Năm 2000, ông bắt đầu chuyển đổi đất lúa sang nuôi tôm quảng canh. Sau khoảng 10 năm tích lũy kinh nghiệm và nguồn vốn, ông tiếp tục chuyển sang nuôi tôm công nghiệp. Khi mô hình công nghiệp bộc lộ những hạn chế do chi phí, dịch bệnh và biến động thị trường, ông lại một lần nữa tìm hướng đi mới. Đó là mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến hai giai đoạn kết hợp nuôi cua, phù hợp hơn với điều kiện sản xuất và định hướng phát triển bền vững.

Hiện mô hình của ông được tổ chức theo hướng xử lý nguồn nước, có ao ương, ao lắng và ao nuôi thương phẩm. Tôm và cua được nuôi kết hợp, tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên, qua đó giảm chi phí đầu tư và hạn chế rủi ro.

Năm 2025, mô hình tôm – cua của ông đạt lợi nhuận hơn 1,2 tỷ đồng/năm, với ưu thế là sản phẩm nuôi theo hướng tự nhiên, chất lượng được thị trường ưa chuộng.  Không dừng lại ở việc làm giàu cho gia đình, ông Huỳnh Thanh Sự còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm với hội viên, nông dân. Với vai trò Chủ nhiệm Câu lạc bộ Nông dân tỷ phú Tân Thành, ông tham gia hướng dẫn kỹ thuật, trao đổi kinh nghiệm sản xuất, cùng địa phương hỗ trợ nông dân lựa chọn mô hình phù hợp. Năm 2025, ông được bình chọn Nông dân Việt Nam xuất sắc. 

Hành trình của ông Huỳnh Thanh Sự cho thấy một phẩm chất rất đáng quý của người nông dân thời kỳ Đổi mới: không bảo thủ với cách làm cũ, luôn quan sát thực tiễn, học hỏi, chuyển đổi và tìm kiếm mô hình phù hợp hơn.

 Bùi Nghĩa Hiệp – từ hai bàn tay trắng đến “vua tôm thẻ”

Nếu Tân Thành nổi tiếng với cá chình thì vùng Gành Hào – Điền Hải lại có một câu chuyện khác về nghị lực làm giàu của người nông dân. Đó là ông Bùi Nghĩa Hiệp, thường được bà con gọi thân mật là Hai Hiệp.

Xuất thân trong một gia đình nghèo, tuổi thơ của ông gắn với những ngày tháng thiếu đất sản xuất, phải làm thuê để mưu sinh. Với ý chí vươn lên, ông từng bước tích lũy, mua đất, phát triển kinh doanh và sau đó đầu tư vào lĩnh vực nuôi trồng thủy sản.

Năm 2012, khi nghề nuôi tôm phát triển mạnh, ông bắt đầu đầu tư vào lĩnh vực kinh doanh thức ăn và vật tư thủy sản. Sau quá trình tìm tòi, ông quyết định đưa công nghệ nuôi tôm thẻ chân trắng vào sản xuất. Năm 2014, ông mạnh dạn đầu tư hơn 1 tỷ đồng để xây dựng khu nuôi thử nghiệm tôm thẻ công nghệ cao trên diện tích 1 ha. Thành công ban đầu đã tạo tiền đề để ông tiếp tục mở rộng quy mô.

Ông Bùi Nghĩa Hiệp có khoảng 25 ha diện tích nuôi tôm thẻ, sản lượng khoảng 600 tấn/năm, tổng doanh thu khoảng 72 tỷ đồng/năm, lợi nhuận khoảng 11 tỷ đồng; mô hình sử dụng máy cho ăn tự động, hệ thống lọc và xử lý nước, đồng thời tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 30–45 lao động. 

(Ông Bùi Nghĩa Hiệp đang kiểm tra các ao tôm)

Đây là bước chuyển quan trọng từ sản xuất nông hộ truyền thống sang sản xuất thủy sản quy mô hàng hóa, ứng dụng công nghệ và gắn với thị trường.

Điều đáng nói là ông Hiệp không chỉ đầu tư vào sản xuất mà còn phát triển hoạt động kinh doanh vật tư, thức ăn thủy sản, qua đó hình thành mối liên kết giữa sản xuất và dịch vụ phục vụ sản xuất. Mô hình này góp phần tạo thêm việc làm, thúc đẩy các hoạt động kinh tế ở địa phương.

Ông Bùi Nghĩa Hiệp được bình chọn Nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2023 và tiếp tục được tặng bằng khen của Thủ tướng Chính phủ năm 2025.

Từ một người từng không có đất sản xuất, ông Hiệp đã vươn lên trở thành một trong những nông dân sản xuất tôm thẻ quy mô lớn, trở thành hình mẫu về ý chí vượt khó, tích tụ nguồn lực, mạnh dạn ứng dụng công nghệ và phát triển sản xuất hàng hóa.

 Ba con người – một tinh thần Đổi mới

Ba người nông dân, ba xuất phát điểm và ba cách làm khác nhau, nhưng ở họ có một điểm chung: không cam chịu trước khó khăn và không ngừng đổi mới tư duy sản xuất.

Ông Nguyễn Hữu Ánh mạnh dạn đưa con cá chình vào vùng đất Tân Thành khi chưa có tiền lệ, từ đó góp phần hình thành một nghề nuôi đặc sản.

Ông Huỳnh Thanh Sự liên tục chuyển đổi mô hình nuôi tôm, từ quảng canh sang công nghiệp rồi trở về hướng quảng canh cải tiến hai giai đoạn, kết hợp tôm – cua theo hướng giảm chi phí, giảm rủi ro và thích ứng với điều kiện thực tế.

Ông Bùi Nghĩa Hiệp lại thể hiện rõ bước chuyển từ nông nghiệp truyền thống sang nuôi tôm công nghệ cao, sản xuất quy mô lớn, ứng dụng máy móc và hệ thống xử lý nước, tạo việc làm và giá trị kinh tế cao.

Những câu chuyện ấy phản ánh khá rõ diện mạo nông dân Cà Mau trong 40 năm Đổi mới: từ sản xuất để đủ ăn sang sản xuất hàng hóa; từ kinh nghiệm truyền thống sang ứng dụng khoa học – kỹ thuật; từ hộ sản xuất đơn lẻ hướng đến quy mô lớn, liên kết thị trường và phát triển bền vững.

Đặc biệt, giá trị của những “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới” không chỉ được đo bằng doanh thu hay lợi nhuận. Điều quan trọng hơn là khả năng tạo ra một cách làm mới, tạo việc làm, chia sẻ kinh nghiệm, dẫn dắt cộng đồng và lan tỏa tinh thần dám nghĩ, dám làm trong nông dân.

Trung ương Hội Nông dân Việt Nam cho biết đợt bình chọn năm 2026 lựa chọn 96 cá nhân xuất sắc từ 127 hồ sơ đề cử của 34 tỉnh, thành phố; trong đó tiêu chí đặc biệt nhấn mạnh những nông dân có thành tích nổi bật trong sản xuất, liên kết chuỗi, ứng dụng khoa học – kỹ thuật, công nghệ cao, chuyển đổi số, sản xuất xanh, tuần hoàn, hữu cơ và thích ứng với biến đổi khí hậu. 

Trong dòng chảy ấy, ba nông dân tiêu biểu của Cà Mau chính là những “hạt nhân” của phong trào nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, góp phần khẳng định vai trò chủ thể của nông dân trong phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế địa phương.

Bốn mươi năm Đổi mới đã làm thay đổi diện mạo quê hương. Và chính những người nông dân như Nguyễn Hữu Ánh, Huỳnh Thanh Sự, Bùi Nghĩa Hiệp đã góp phần viết nên sự thay đổi ấy bằng mồ hôi, trí tuệ, nghị lực và khát vọng vươn lên trên chính mảnh đất quê hương mình.